Ngữ pháp TOPIK I · Ch.5 Thì, tiến hành và trạng thái 04

Ngữ pháp TOPIK I · Ch.5 Thì, tiến hành và trạng thái 04

'-(으)ㄹ 때 / -(으)ㄴ 지' - Lúc ấy, và bao lâu kể từ lúc ấy

밥을 먹을 때 전화가 왔어요. 한국에 온 지 일 년이 됐어요. Một cái trả lời khi nào, một cái trả lời bao lâu rồi. Hai khung thời gian nhỏ này khép lại chương về thì và trạng thái.

Trọng tâm Động từ + -(으)ㄹ 때 = lúc đang làm việc gì: 먹을 때. Động từ + -(으)ㄴ 지 + khoảng thời gian + 됐어요 = đã bấy nhiêu lâu kể từ khi làm việc đó: 한국에 온 지 2년 됐어요. Có phụ âm cuối (batchim) thì 을 / 은, kết thúc bằng nguyên âm thì ㄹ / ㄴ.

Cách dùng

-(으)ㄹ 때: Tiếng Việt đặt khi ở đầu vế, tiếng Hàn đặt 때 ở cuối. Bạn nói Khi tôi ăn cơm - chữ khi mở đầu. Tiếng Hàn làm ngược lại: động từ đổi đuôi thành -(으)ㄹ, rồi 때 đứng sau cùng - 밥을 먹을 때. Chuyện đã qua thì thêm dấu quá khứ vào: 어렸을 때, 한국에 살았을 때.

-(으)ㄴ 지: là một khung cố định, không phải một chữ rời. Tiếng Việt thường đếm bằng được: Tôi học tiếng Hàn được ba năm rồi. Tiếng Hàn dựng khung riêng - [việc đã xảy ra] -(으)ㄴ 지 + [thời gian] + 됐어요. Việc đã xảy ra rồi nên động từ mang hình quá khứ -(으)ㄴ.

Tóm tắt nhanh

Cấu trúc	Ý nghĩa	Ví dụ	Lưu ý
-(으)ㄹ 때	lúc đang làm việc gì	시간이 있을 때 책을 읽어요	đi với dạng -(으)ㄹ, không dùng -는 때
-았/었을 때	khoảnh khắc đã qua	처음 만났을 때 학생이었어요	dùng khi việc đó đã kết thúc
-(으)ㄴ 지 ~ 되다	đã trôi qua bao lâu	한국어를 배운 지 6개월 됐어요	vế sau đi với 되다 · 지나다 · 넘다

DANH TỪ THÌ GẮN THẲNG  Sau danh từ, bạn không cần đuôi nào cả - gắn thẳng 때 vào là xong: 방학 때 (kỳ nghỉ), 시험 때 (kỳ thi), 학생 때 (thời còn là học sinh). Chữ 학생 đọc theo âm Hán-Việt đúng là học sinh - loại từ như vậy bạn không phải học lại nghĩa.

Ví dụ

피곤할 때는 일찍 자요. Lúc mệt thì tôi đi ngủ sớm. - 피곤하다 kết thúc bằng nguyên âm nên lấy -ㄹ 때.

한국에 처음 왔을 때 말을 못 했어요. Lần đầu đến Hàn Quốc, tôi không nói được. - khoảnh khắc đã qua nên thêm dấu quá khứ: -았을 때.

이 회사에서 일한 지 두 달 됐어요. Tôi làm ở công ty này được hai tháng rồi. - nghĩa đen: "kể từ lúc làm việc, hai tháng đã thành", tức 일한 지 + thời gian + 됐어요.

Lỗi thường gặp

❌ 한국에 온 지 일 년 있어요. → ⭕ 한국에 온 지 일 년 됐어요. Câu tiếng Việt Tôi đến Hàn Quốc được một năm rồi không cần một động từ ở cuối, nên người học hay mượn tạm 있어요. Khung này đi với 되다 hoặc 지나다. Hãy học nguyên cụm: 온 지 ~ 됐어요.

❌ 어제 친구 집에 갈 때 친구가 없었어요. → ⭕ 어제 친구 집에 갔을 때 친구가 없었어요. 갈 때 là lúc còn đang trên đường, 갔을 때 là lúc đã tới nơi. Bạn biết bạn mình vắng nhà sau khi đã đến, nên ở đây 갔을 때 mới đúng. Còn nếu việc xảy ra trên đường đi thì 갈 때 lại tự nhiên: 학교에 갈 때 친구를 만났어요.

Kiểm tra nhanh

Đổi động từ cho sẵn sang dạng đúng rồi điền vào chỗ trống.

1. 어리다 → __________ 때 부산에 살았어요.
2. 기다리다 → 버스를 __________ 때 음악을 들어요.
3. 결혼하다 → __________ 지 5년이 지났어요.

Xem đáp án

1. 어렸을 (thời đã qua → -았을 때)   2. 기다릴 (không batchim → ㄹ 때)   3. 결혼한 (khung -ㄴ 지 + 지났어요)

Câu 1 nói 어릴 때 cũng tự nhiên - khi đã rõ là chuyện thời thơ ấu thì cả hai dạng đều dùng. Và 결혼 đọc theo âm Hán-Việt là kết hôn, 음악 là âm nhạc - hai từ này bạn gần như không phải học lại.

Mẹo từ Dear TOPIK: Tối nay hãy dựng ba câu về chính bạn.
한국어를 배운 지 __________ 됐어요, 시간이 있을 때 __________, 처음 __________ 했을 때 __________. Điền con số thật và việc thật của bạn vào, rồi đọc to đến khi được sử dụng một cách tự nhiên. Ba khung này là cấu trúc cơ bản của phần giới thiệu bản thân và của bài thi nói - ai mới quen bạn cũng sẽ hỏi bạn học tiếng Hàn bao lâu rồi.